PPF NL logoPEACE PARKS FOUNDATION

WAT ZIJN VREDESPARKEN?
Als grensoverschrijdend natuurgebied, de zogenaamde TFCA’s (Transfrontier Conservations Areas), maken vredesparken of peace parks deel uit van een grote ecologische regio die op de grens van twee of meer landen liggen. Door politieke grenzen te doorbreken kunnen de ecosystemen aan elkaar verbonden worden.

Bij grensoverschrijdende natuurgebieden worden, in tegenstelling tot traditionele door de staat gecontroleerde en beheerde nationale parken, verschillende manieren van landgebruik toegepast. Natuurgebieden beheerd door lokale gemeenschappen, staatsnatuurbeheer, particuliere initiatieven en jachtgebieden vallen hierbij onder één beheer. Dit betekent dat lokale gemeenschappen en de particuliere sector nauw samenwerken met elkaar en met de verschillende nationale overheden.
Een goed voorbeeld van een grensoverschrijdend natuurpark is het Peace Park /Ai/Ais-Richtersveld gelegen tussen Zuid-Afrika en Namibië. Er zijn hierbij twee reeds bestaande nationale parken uit beide landen samengevoegd tot één park met gezamenlijk beheer en planning.

Mondiale steun voor het concept

© Koos van der Lende
© Koos van der Lende

Het concept van Peace Parks vind je niet alleen in Afrika. Het eerste grensoverschrijdende natuurgebied is het in 1932 opgerichte Waterton-Glacier Peace Park tussen Canada en de Verenigde Staten.

De Internationale Unie voor Natuurbescherming (IUCN) promoot al voor een langere tijd het principe van grensoverschrijdende natuurgebieden. Het idee achter het concept is verder te kijken dan de politieke grenzen, want zowel mensen, dieren en planten bewegen over de door de mens vastgelegde kunstmatige staatsgrenzen.

Peace parks in Afrika

Klik op de kaart om te openen © Peace Parks Foundation
Klik op de kaart om te openen © Peace Parks Foundation

Dit gezamenlijk natuurbeheer waarbij meerdere landen samen investeren in natuurbescherming, ecotoerisme, onderwijs en infrastructuur brengen ook nieuwe economische kansen met zich mee, waar de lokale bevolking van kan profiteren.

Toerisme als mogelijke inkomstenbron kan armoede tegengaan. Duurzaam landgebruik en bos- en natuurbeheer zorgt voor betere toegang tot gezonde voeding, gezondheidzorg en onderwijs en levert eveneens een bijdrage aan het beschermen van mensenrechten.

Het Protocol 'Natuurbescherming en Rechtshandhaving' uit 1999 van de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC) geeft de volgende omschrijving van een grensoverschrijdend natuurgebied (TFCA):

“Een gebied of component van een grote ecologische regio wat ligt in twee of meer landen, die één of meer beschermde gebieden evenals veelvoudig landgebruik omvatten. Het Protocol verplicht de lidstaten om hun gezamenlijke natuurbronnen te bescherming door het promoten van grensoverschrijdende natuurgebieden.”

Voordelen van grensoverschrijdende natuurparken

De belangrijkste redenen om het principe van grensoverschrijdende natuurparken toe te passen zijn:

  • Beschermen van internationale ecosystemen
  • Vergroten van leefgebied voor flora en fauna
  • Herstellen van seizoensmigratieroutes
  • Creëren van economische kansen voor de lokale bevolking en de particuliere sector door toerisme
  • Duurzaam natuurbeheer en parkmanagement door het geven van onderwijs en training
  • Bevorderen van bilaterale en regionale samenwerking
  • Stimuleren van samenwerkingsverbanden tussen overheden, bedrijven, lokale gemeenschappen en NGO's
  • Regionale stabiliteit en vrede bewaren
Het onstaan en beheer van een Peace Park is een spannende uitdaging en een dynamisch proces. Door interdisciplinair te werk te gaan kunnen politieke grenzen worden overschreden. Het is een Afrikaans succesverhaal waarbij samenwerkingsverbanden tussen regeringen en de particuliere sector inzetten op vrede, welvaart en stabiliteit voor de huidige en toekomstige generaties.
© Koos van der Lende
© Koos van der Lende